Debian Üzerinde LEMP Yığını (Nginx, MariaDB, PHP) Kurulumu: Tam Kılavuz

LEMP yığını; Linux (İşletim Sistemi), Engine-X (Nginx Web Sunucusu), MariaDB (Veritabanı) ve PHP (Programlama Dili) bileşenlerinin birleşiminden oluşur. Bu rehber, Debian 11 (Bullseye), Debian 12 (Bookworm) ve en güncel Debian 13 (Trixie) sürümlerinde yüksek performanslı bir web sunucusu kurmanız için gereken her adımı detaylandırmaktadır.

1. Adım: Debian Sistemini Hazırlama ve Güncelleme

Herhangi bir yazılım kurulumuna başlamadan önce, sistemdeki mevcut paketlerin en güncel sürümlerine yükseltilmesi ve depo listelerinin tazelenmesi kritik önem taşır. Bu, bağımlılık çakışmalarını önler.

Bash

sudo apt update && sudo apt upgrade -y

2. Adım: Nginx Web Sunucusunu Kurma (LEMP – “E”)

Nginx, düşük bellek kullanımı ve yüksek eşzamanlı bağlantı kapasitesi ile bilinen olay tabanlı (event-driven) bir web sunucusudur.

Nginx Kurulumu

Bash

sudo apt install nginx -y

Servis Yönetimi

Nginx yüklendikten sonra otomatik olarak başlar. Durumunu doğrulamak ve sistem açılışında otomatik çalışmasını sağlamak için:

Bash

sudo systemctl enable nginx --now
sudo systemctl status nginx

Kurulumu Doğrulama

Web tarayıcınızı açın ve sunucunuzun IP adresini (http://sunucu_ip_adresi) girin. “Welcome to nginx” sayfasını görmeniz, web sunucunuzun başarıyla çalıştığını gösterir.

3. Adım: MariaDB Veritabanını Kurma (LEMP – “M”)

Debian, varsayılan MySQL yerine topluluk tarafından geliştirilen ve daha hızlı olan MariaDB’yi sunar.

MariaDB Kurulumu

Bash

sudo apt install mariadb-server mariadb-client -y

MariaDB Güvenlik Yapılandırması (Kritik)

Yeni kurulan veritabanları varsayılan olarak güvensizdir. mysql_secure_installation betiği ile sistemi kilitleyin:

Bash

sudo mysql_secure_installation

Betiği şu şekilde yanıtlayın:

• Enter current password for root: Enter (Boş geçin).
• Switch to unix_socket authentication: Y
• Change the root password: Y (Güçlü bir veritabanı root şifresi belirleyin).
• Remove anonymous users: Y
• Disallow root login remotely: Y
• Remove test database: Y
• Reload privilege tables: Y

4. Adım: PHP ve PHP-FPM Kurulumu (LEMP – “P”)

Nginx, Apache gibi PHP’yi doğrudan barındıramaz; bu nedenle PHP isteklerini işlemek için PHP-FPM (FastCGI Process Manager) kullanılır.

PHP-FPM ve Gerekli Modülleri Kurma

Modern web uygulamaları için en çok ihtiyaç duyulan uzantılarla birlikte kurulum yapın:

Bash

sudo apt install php-fpm php-mysql php-cli php-curl php-gd php-mbstring php-xml php-zip php-intl -y

Sürüm Kontrolü ve Servis Doğrulaması

Debian sürümünüze göre PHP versiyonu değişecektir (Örn: 12 için 8.2, 13 için 8.4). Servis adını öğrenmek için:

Bash

php -v
# Çıktıya göre (Örn: 8.2 ise) servisi başlatın:
sudo systemctl enable php8.2-fpm --now

5. Adım: Nginx “Server Block” Yapılandırması

Apache’deki “Virtual Hosts” mantığının Nginx karşılığıdır. Nginx’e PHP dosyalarını nereye göndereceğini söylememiz gerekir.

Web Klasörü Hazırlığı

alanadiniz.com kısmını kendi domaininizle değiştirin:

Bash

sudo mkdir -p /var/www/html/alanadiniz.com
sudo chown -R $USER:$USER /var/www/html/alanadiniz.com
sudo chmod -R 755 /var/www/html/alanadiniz.com

Yapılandırma Dosyasını Oluşturma

Bash

sudo nano /etc/nginx/sites-available/alanadiniz.com.conf

Aşağıdaki içeriği yapıştırın (Soket yolundaki PHP sürümüne dikkat edin!):

Nginx

server {
    listen 80;
    listen [::]:80;
    server_name alanadiniz.com www.alanadiniz.com;
    root /var/www/html/alanadiniz.com;
    index index.php index.html index.htm;

    location / {
        try_files $uri $uri/ /index.php?$args;
    }

    location ~ \.php$ {
        include snippets/fastcgi-php.conf;
        # Debian sürümünüzdeki PHP sürümüne göre güncelleyin (8.2 veya 8.4 gibi)
        fastcgi_pass unix:/run/php/php8.2-fpm.sock;
        fastcgi_param SCRIPT_FILENAME $document_root$fastcgi_script_name;
        include fastcgi_params;
    }

    location ~ /\.ht {
        deny all;
    }
}

Yapılandırmayı Aktifleştirme

Bash

sudo ln -s /etc/nginx/sites-available/alanadiniz.com.conf /etc/nginx/sites-enabled/
sudo nginx -t  # Hata olup olmadığını denetler
sudo systemctl reload nginx

6. Adım: LEMP Yığınını Test Etme

Sistemin PHP dosyalarını doğru işleyip işlemediğini kontrol etmek için bir info.php dosyası oluşturun:

Bash

echo "<?php phpinfo(); ?>" | sudo tee /var/www/html/alanadiniz.com/info.php

Tarayıcınızdan http://alanadiniz.com/info.php adresine gidin. PHP yapılandırma tablosunu görüyorsanız her şey çalışıyor demektir.

ÖNEMLİ: Bilgileriniz sızmaması için testi bitince bu dosyayı silin: sudo rm /var/www/html/alanadiniz.com/info.php

7. Adım: Güvenlik ve SSL (Let’s Encrypt)

Web sitenizi HTTPS ile korumak için Certbot aracılığıyla ücretsiz SSL sertifikası alın.

Bash

sudo apt install certbot python3-certbot-nginx -y
sudo certbot --nginx -d alanadiniz.com -d www.alanadiniz.com

Bu komut, SSL sertifikasını otomatik olarak alır ve Nginx yapılandırma dosyanızı otomatik olarak günceller.

8. Adım: Güvenlik Duvarı (UFW) Yapılandırması

Sadece gerekli portların açık olduğundan emin olun:

Bash

sudo apt install ufw -y
sudo ufw allow 'Nginx Full'
sudo ufw allow OpenSSH
sudo ufw enable

Özet ve Sonraki Adımlar

Tebrikler! Debian üzerinde tam kapsamlı, güvenli ve yüksek performanslı bir LEMP yığını kurdunuz.

Hızlandırmak için: Redis veya Memcached gibi önbellekleme sistemlerini ekleyebilirsiniz

Veritabanı yönetimi için: phpMyAdmin kurmayı düşünebilirsiniz.