Fedora

Fedora 43 Kurulum Sonrası Yapılması Gerekenler Rehberi

Fedora kurulumu sonrası yapılması gereken temel optimizasyonlar, performans artırıcı ipuçları ve faydalı uygulama önerileri. AMD/Intel grafik sürücüleri, terminal özelleştirme ve sistem hızlandırma adımları bu rehberde.

Murat
Hazırlayan: Murat
Yorum yapılmamış

Fedora, birçok özgür olan ve olmayan .rpm paketi için depoları varsayılan olarak devre dışı bırakmıştır. Steam, Discord ve bazı multimedya kodekleri gibi özgür olmayan yazılımları kullanmak istiyorsanız bu adımı takip edin. Genel bir kural olarak, birçok yaygın ve kullanışlı programa erişim sağlamak için bunu yapmanız önerilir.

İçindekiler

Aşağıdakini terminale yapıştırarak üçüncü taraf depolarını etkinleştirin:

RPM Fusion için

sudo dnf install https://mirrors.rpmfusion.org/free/fedora/rpmfusion-free-release-$(rpm -E %fedora).noarch.rpm https://mirrors.rpmfusion.org/nonfree/fedora/rpmfusion-nonfree-release-$(rpm -E %fedora).noarch.rpm

Terra için

sudo dnf install --nogpgcheck --repofrompath 'terra,https://repos.fyralabs.com/terra$releasever' terra-release

Ayrıca bu işlem sırasında, app-stream meta verilerini şu şekilde yükleyin:

  • sudo dnf group upgrade core
  • sudo dnf4 group install core

Daha sonra sistemi güncelleyin

Yazılım merkezine girin ve güncelleye tıklayın. Alternatif olarak şunu yapabilirsiniz:

sudo dnf -y update

Yeniden başlat

Donanım Yazılımı (Firmware)

Eğer sisteminiz lvfs aracılığıyla donanım yazılımı (firmware) güncellemelerinin iletilmesini destekliyorsa, cihazınızın donanım yazılımını şu şekilde güncelleyin:

sudo fwupdmgr refresh --force
sudo fwupdmgr get-devices # Lists devices with available updates.
sudo fwupdmgr get-updates # Fetches list of available updates.
sudo fwupdmgr update

Flatpak kurulumu

Fedora, tüm özgür olmayan flatpak’leri varsayılan olarak dahil etmez. Aşağıdaki komut, tüm flathub flatpak’lerine erişimi etkinleştirir. Özellikle başlangıç kurulumunda “Üçüncü Taraf Depolarını Etkinleştir” seçeneği sunulmayan Fedora KDE ve diğer spin (çeşit) kullanıcıları için yararlıdır.

flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://dl.flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

Fedora varsayılan olarak Flatpak’in kullanıcı dizinine (user-home) kurulumunu etkinleştirmez; bunu etkinleştirmek için şunu çalıştırın:

flatpak remote-add --user --if-not-exists flathub https://flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

AppImage kurulumu

AppImage desteği için fuse yükleyin:

sudo dnf in fuse

Daha düzenli bir yönetim için Gearlever gibi bir AppImage yöneticisi de kurabilirsiniz. Bunu yapmak için aşağıdaki komutu çalıştırın:

flatpak install it.mijorus.gearlever

NVIDIA Sürücüleri kurulumu

Bu adımı yalnızca NVIDIA grafik işlemciniz (GPU) varsa takip edin. Ayrıca, NVIDIA GT/GTX 600, 700, 800, 900, 1000, 1600 ve RTX 2000, 3000, 4000, 5000 serisinden daha eski olanlar gibi, yeni sürücü sürümleri için desteği kesilmiş bir grafik işlemciniz varsa bu adımı uygulamayın. Fedora, bu eski grafik işlemcilerde daha iyi çalışabilecek veya çalışmayabilecek olan NOUVEAU sürücüleri yüklü olarak gelir. Bu adım hem masaüstü hem de dizüstü bilgisayar kullanıcıları tarafından takip edilmelidir.

sudo dnf update # En güncel çekirdeğe (kernel) sahip olduğunuzdan emin olmak için güncelleyin ve ardından yeniden başlatın.

ÖNEMLİ NOT: Güvenli Önyükleme’nin (Secure Boot) etkin olup olmadığını şu komutla kontrol edin: mokutil --sb-state. Eğer etkinse, BIOS üzerinden Güvenli Önyükleme’yi devre dışı bırakmayı seçebilir veya aşağıdaki adımlara devam etmeden önce bu kılavuzun “Güvenli Önyükleme Anahtarı Kaydı” (Secure Boot Key Enrollment) bölümünü takip etmelisiniz.

Uygulama mağazasından RPM Fusion Nvidia non-free deposunu etkinleştirin ve sürücüyü oradan yükleyin ya da alternatif olarak: sudo dnf install akmod-nvidia

Eğer CUDA kullanabilen uygulamalar (örneğin Davinci Resolve, Blender vb.) kullanıyorsanız bunu yükleyin: sudo dnf install xorg-x11-drv-nvidia-cuda

Çekirdek modülünün oluşturulması için yeniden başlatmadan önce en az 5 dakika bekleyin. modinfo -F version nvidia # Çekirdek modülünün oluşturulup oluşturulmadığını kontrol edin.

ÖNEMLİ (isteğe bağlı): Eğer diskiniz şifrelenmişse, bu kılavuzun “Şifrelenmiş Disk” (Encrypted Disk) bölümünü takip edin.

Modül oluşturulduktan sonra yeniden başlatın.

Medya Kodeklerini yükleme

Bu adımlar, sisteminizdeki multimedya desteğini tam hale getirmek ve eksik fontları tamamlamak için gereklidir:

sudo dnf4 group install multimedia
sudo dnf swap 'ffmpeg-free' 'ffmpeg' --allowerasing # Switch to full FFMPEG.
sudo dnf upgrade @multimedia --setopt="install_weak_deps=False" --exclude=PackageKit-gstreamer-plugin # Installs gstreamer components. Required if you use Gnome Videos and other dependent applications.
sudo dnf group install -y sound-and-video # Installs useful Sound and Video complementary packages.

Bu komut, sistemdeki kısıtlı ffmpeg sürümünü tam sürümle değiştirir:

sudo dnf swap -y ffmpeg-free ffmpeg --allowerasing

Şimdi gstreamer eklentilerini kuruyoruz:

sudo dnf install -y gstreamer1-plugins-{bad-*,good-*,base} gstreamer1-plugin-openh264 gstreamer1-libav lame* --exclude=gstreamer1-plugins-bad-free-devel

Ve son olarak, multimedya gruplarını yüklüyoruz:

sudo dnf group install -y multimedia
sudo dnf group install -y sound-and-video

Şimdi videoların işlemci yerine ekran kartını (GPU) kullanması için donanım hızlandırmayı kuruyoruz:

sudo dnf install -y ffmpeg-libs libva libva-utils
sudo dnf install -y libva-nvidia-driver

Her zamanki gibi, şimdi sistemi yeniden başlatın.

Şimdi Microsoft fontlarını kuruyoruz; hala onlara ihtiyacımız var, beni suçlamayın. Önce bağımlılıkları kuralım:

sudo dnf install -y curl cabextract xorg-x11-font-utils fontconfig

Ardından fontları yüklüyoruz:

sudo rpm -i --nodigest --nosignature https://downloads.sourceforge.net/project/mscorefonts2/rpms/msttcore-fonts-installer-2.6-1.noarch.rpm

Ve son olarak font önbelleğini güncelliyoruz:

sudo fc-cache -fv

Donanım Video Hızlandırma (H/W Video Acceleration)

Çevrimiçi video izlerken oluşturma işlemini harici veya dahili grafik işlemciye (dGPU/iGPU) devrederek işlemci (CPU) üzerindeki yükün azaltılmasına yardımcı olur. Dizüstü bilgisayarlarda pil ömrünü artırmada oldukça faydalıdır.

sudo dnf install ffmpeg-libs libva libva-utils

intel

Üstteki paketleri yükledikten sonra, eğer güncel bir Intel yonga setine (5. Nesil ve üzeri) sahipseniz şunu yapın:

sudo dnf swap libva-intel-media-driver intel-media-driver --allowerasing
sudo dnf install libva-intel-driver

AMD

Intel dahili grafik birimleri için bunu yapmanıza gerek yoktur. Mesa sürücüleri, yasal endişeler nedeniyle Fedora 38’de Fedora depolarındaki h264/h245 desteğini kaybeden AMD grafik birimleri içindir.

Eğer AMD yonga setine sahipseniz, yukarıdaki paketleri yükledikten sonra şunu yapın:

sudo dnf swap mesa-va-drivers mesa-va-drivers-freeworld
sudo dnf swap mesa-vdpau-drivers mesa-vdpau-drivers-freeworld
sudo dnf swap mesa-va-drivers.i686 mesa-va-drivers-freeworld.i686
sudo dnf swap mesa-vdpau-drivers.i686 mesa-vdpau-drivers-freeworld.i686

OpenH264 for Firefox

sudo dnf install -y openh264 gstreamer1-plugin-openh264 mozilla-openh264
sudo dnf config-manager setopt fedora-cisco-openh264.enabled=1

Bundan sonra Firefox ayarlarından OpenH264 eklentisini etkinleştirin.

Bilgisayar Adını (Hostname) Ayarla

hostnamectl set-hostname (buraya makina adınızı yazın)

Varsayılan Firefox başlangıç ​​sayfası

Aşağıdaki ince ayar, başlangıç sayfasını şunun yerine varsayılan Firefox başlangıç sayfası yapacaktır:

sudo rm -f /usr/lib64/firefox/browser/defaults/preferences/firefox-redhat-default-prefs.js

BTRFS anlık görüntüleri (snapshots) için snapper’ı ve açılışta değişiklikleri geri alabilmemiz (rollback) için grub desteğini kuruyoruz.

Öncelikle bu, GRUB menüsünün her zaman görünür olmasını sağlayacaktır.

sudo grub2-editenv - unset menu_auto_hide

Ardından snapper, btrfs-assistant ve ihtiyacımız olan araçları ekliyoruz.

sudo dnf install snapper libdnf5-plugin-actions btrfs-assistant inotify-tools git make

Şimdi snapper.actions adında bir dosya oluşturuyoruz; bu kutudaki her şeyi kopyalayıp terminale yapıştırmanız yeterli:

sudo bash -c "cat > /etc/dnf/libdnf5-plugins/actions.d/snapper.actions" <<'EOF'
# Get snapshot description
pre_transaction::::/usr/bin/sh -c echo\ "tmp.cmd=$(ps\ -o\ command\ --no-headers\ -p\ '${pid}')"

# Creates pre snapshot before the transaction and stores the snapshot number in the "tmp.snapper_pre_number"  variable.
pre_transaction::::/usr/bin/sh -c echo\ "tmp.snapper_pre_number=$(snapper\ create\ -t\ pre\ -c\ number\ -p\ -d\ '${tmp.cmd}')"

# If the variable "tmp.snapper_pre_number" exists, it creates post snapshot after the transaction and removes the variable "tmp.snapper_pre_number".
post_transaction::::/usr/bin/sh -c [\ -n\ "${tmp.snapper_pre_number}"\ ]\ &&\ snapper\ create\ -t\ post\ --pre-number\ "${tmp.snapper_pre_number}"\ -c\ number\ -d\ "${tmp.cmd}"\ ;\ echo\ tmp.snapper_pre_number\ ;\ echo\ tmp.cmd

Şimdi root alt birimi (subvolume) için snapper yapılandırmalarını oluşturuyoruz:

sudo snapper -c root create-config /

İsterseniz çalıştığını doğrulamak için şunu kullanın:

sudo snapper list-configs

Dizin için SELinux bağlamını (context) geri yükleyin:

sudo restorecon -RFv /.snapshots

İsterseniz bunu şu şekilde doğrulayın:

ls -1dZ /.snapshots

Kullanıcı erişimini snapper için etkinleştirin ve ACL’leri senkronize edin:

sudo snapper -c root set-config ALLOW_USERS=$USER SYNC_ACL=yes

Bu işlem, updatedb‘nin .snapshots dizinlerini indekslemesini engeller; böylece çok fazla anlık görüntünüz olsa bile sistem yavaşlamaz:

echo 'PRUNENAMES = ".snapshots"' | sudo tee -a /etc/updatedb.conf

Bununla anlık görüntülerinizin listesini görebilirsiniz, ancak muhtemelen şu an hiç anlık görüntünüz olmadığını söyleyecektir:

snapper ls

Şimdi, anlık görüntülerimizin GRUB menüsünde (bilgisayarı açtığınızda Fedora başlamadan önce karşınıza çıkan menü) görünmesi için grub-btrfs kurulumunu yapıyoruz.

Öncelikle depoyu (repository) klonluyoruz:

git clone https://github.com/Antynea/grub-btrfs

Dizine giriyoruz:

cd grub-btrfs

Bunlar yapmamız gereken Fedora’ya özgü bazı değişiklikler; her şeyi kopyalayıp terminale yapıştırın, grub-btrfs yolu içinde olduğunuzdan emin olun:

sed -i.bkp \
  -e '/^#GRUB_BTRFS_SNAPSHOT_KERNEL_PARAMETERS=/a \
GRUB_BTRFS_SNAPSHOT_KERNEL_PARAMETERS="rd.live.overlay.overlayfs=1"' \
  -e '/^#GRUB_BTRFS_GRUB_DIRNAME=/a \
GRUB_BTRFS_GRUB_DIRNAME="/boot/grub2"' \
  -e '/^#GRUB_BTRFS_MKCONFIG=/a \
GRUB_BTRFS_MKCONFIG=/usr/bin/grub2-mkconfig' \
  -e '/^#GRUB_BTRFS_SCRIPT_CHECK=/a \
GRUB_BTRFS_SCRIPT_CHECK=grub2-script-check' \
  config

Şimdi kurulumu yapıyoruz; “no snapshots found” (anlık görüntü bulunamadı) mesajı görürseniz endişelenmeyin, bu normaldir:

sudo make install

Ve şimdi servisi etkinleştiriyoruz:

sudo systemctl enable --now grub-btrfsd.service

Kök dizine geri dönün ve klonlanan depoyu silin:

cd ..
rm -rfv grub-btrfs

Tebrikler, snapper artık tamamen işlevsel! Dilerseniz Btrfs-Assistant’a giderek ilk anlık görüntünüzü oluşturun; eğer zaman çizelgesi (timeline) anlık görüntüleri isterseniz bunları snapper ayarları sekmesinden etkinleştirin.

Şimdi sistemi yeniden başlatmanızı öneririm, ardından Fedora’ya geri dönelim.

Daha iyi gizlilik için özel DNS sunucuları kurmak isteyenler için:

sudo mkdir -p '/etc/systemd/resolved.conf.d' && sudo -e '/etc/systemd/resolved.conf.d/99-dns-over-tls.conf'

sudo mkdir -p '/etc/systemd/resolved.conf.d' && sudo -e '/etc/systemd/resolved.conf.d/99-dns-over-tls.conf'

[Resolve]
DNS=1.1.1.2#security.cloudflare-dns.com 1.0.0.2#security.cloudflare-dns.com 2606:4700:4700::1112#security.cloudflare-dns.com 2606:4700:4700::1002#security.cloudflare-dns.com
DNSOverTLS=yes
Domains=~.

Optimizasyonlar

Aşağıdaki ipuçları, sisteminizden biraz daha fazla performans almanızı sağlayabilir.

nvidia-modeset’i etkinleştirin

Nvidia GPU’lu bir dizüstü bilgisayarınız varsa kullanışlıdır. Bazı PRIME bağlantılı birlikte çalışabilirlik özellikleri için gereklidir.

sudo grubby --update-kernel=ALL --args="nvidia-drm.modeset=1"

Gnome Software’i Başlangıç Uygulamalarından Devre Dışı Bırakın

Gnome Software, arka planda güncelleme yapmasını istemediğiniz sürece her açılışta gerekli olmamasına rağmen bir şekilde başlangıçta çalışır; bu da (anekdot olarak bildirildiği üzere) en az 100 MB, hatta 900 MB’a kadar RAM tüketebilir. Aşağıdaki adımla otomatik olarak başlamasını engelleyebilirsiniz:

sudo rm /etc/xdg/autostart/org.gnome.Software.desktop

Gnome Eklentileri [İsteğe Bağlı]

Sisteminizin yeteneklerini artırmak için iyi araç önerileri. Başka bir Fedora sürümü (Spin) kullanıyorsanız bunları yüklemeyin.

Pop Shell – Yüklemek için sudo dnf install -y gnome-shell-extension-pop-shell xprop komutunu çalıştırın.

GSconnect – Tam destek için sudo dnf install nautilus-python komutunu çalıştırın. Ardından şu komutu uygulayın: sudo firewall-cmd --permanent --zone=public --add-service=kdeconnect

Uygulamalar [İsteğe Bağlı]

Bunlar benim kullandığım ve önerebileceğim bazı paketlerdir:

  • Amberol
  • Blanket
  • Builder
  • Brave
  • Blender
  • Discord
  • Drawing
  • Deja Dup Backups
  • Endeavour
  • Easyeffects
  • Extension Manager
  • Flatseal
  • Foliate
  • Footage
  • GIMP
  • Gnome Tweaks
  • Gradience
  • Handbrake
  • Iotas
  • Joplin
  • Khronos
  • Krita
  • Logseq
  • lm_sensors
  • Onlyoffice
  • Overskride
  • Parabolic
  • Pcloud
  • PDF Arranger
  • Planify
  • Pika backup
  • Snapshot
  • Solanum
  • Sound Recorder
  • Tangram
  • Transmission
  • Ulauncher
  • Upscaler
  • Video Trimmer
  • VS Codium
  • yt-dlp

Temalandırma [İsteğe Bağlı]

GTK Temaları

Başka bir Fedora sürümü (Spin) kullanıyorsanız bunları yüklemeyin.

Flatpak Uygulamalarında Temaları Kullanın

sudo flatpak override --filesystem=$HOME/.themes
sudo flatpak override --env=GTK_THEME=my-theme

Simge Paketleri

Duvar kağıdı

Firefox Teması

Firefox Gnome temasını yüklemek için şu komutu çalıştırın: curl -s -o- https://raw.githubusercontent.com/rafaelmardojai/firefox-gnome-theme/master/scripts/install-by-curl.sh | bash

Yıldız gemisi (terminal teması)

Terminalinizin güzel görünmesi için Starship’i yapılandırın (ayrıntılı bilgi için https://starship.rs adresine göz atın).

Grub Teması

İçerik Özeti

Bu rehber, Fedora kullanıcılarının sistemlerini daha verimli ve kişisel hale getirmeleri için hazırlanmıştır. İçerik şu başlıkları kapsamaktadır:

  • Donanım Sürücüleri: Intel ve AMD için kodek destekleri ve Nvidia optimizasyonları.
  • Sistem Hızlandırma: RAM tasarrufu için gereksiz servislerin kapatılması ve performans iyileştirmeleri.
  • Kişiselleştirme: Gnome eklentileri (Pop Shell, GSconnect), Firefox temaları ve Starship ile terminal özelleştirme.
  • Uygulama Önerileri: Sıkıştırılmış dosya desteği (Rar, 7z) ve günlük kullanım için araçlar.

Toplam Görüntülenme: 19
ETİKETLER:
KAYNAK:github.com/devangshekhawat
Bu Makaleyi Paylaş
Hazırlayan:Murat
Takip et:
Murhas ve Begza.com'un Kurucusu. Linux kullanıcısı ve açık kaynak destekçisi. Telegram, Twitter, LinkedIn üzerinden bağlantı kurun veya Sorularınız için e-posta gönderin.
Yorum yapılmamış

📚 İlgili Yazılar

Gönderiyle ilgili makaleleri keşfedin!